Nasza Loteria - pasek na kartach artykułów

W Zachełmiu odpoczniecie od miasta. Do tej podgórskiej wsi ciągnęli letnicy od XIX wieku, a słynny kompozytor zamieszkał tu na stałe

Alina Gierak
Alina Gierak
Z Zachełmia roztacza się widok na Karkonosze. Jesienią jest tu wyjątkowo pięknie
Z Zachełmia roztacza się widok na Karkonosze. Jesienią jest tu wyjątkowo pięknie Alina Gierak/PolskaPress
W Zachełmiu, niewielkiej wsi na Dolnym Śląsku, turystów zachwyciły spokój, jaki tu panuje, przejrzyste powietrze i piękne widoki. We wsi w XIX wieku zbudowano wille i gospody dla letników. Po wojnie zamieszkał tu Ludomir Różycki, słynny polski kompozytor. Ślady jego obecności są obecne do dzisiaj. Zachełmie to idealny punt wypadowy do wędrówek w Karkonosze. Jeśli szukacie miejsca na jednodniowy wypad za miasto, ta karkonoska wieś będzie najlepsza.

Spis treści

Zachełmie - kameralna wieś letniskowa pod Karkonoszami

Zachełmie leży blisko Karpacza i Szklarskiej Poręby, ale zachowało kameralny charakter i nie ma tu nic z atmosfery kurortu. To właśnie cenią letnicy, którzy od XIX wieku przyjeżdżają do Zachełmia po spokój, podziwianie wspaniałych panoram, jazdę na rowerze i piesze wędrówki.

Powstanie Zachełmia sięga XVII wieku. Założyli je uchodźcy religijni z Czech. Na początku mieszkańcy osady parali się wyrębem drewna oraz pasterstwem. Potem pojawiło się tkactwo, a także specjalizacja Zachełmia – sady wiśniowe.

Letniskiem wieś stała się na początku XIX wieku. W Saalberg (niemiecka nazwa wsi) mogło się tu zatrzymać ponad 500 gości. Każda z chałup miała pokoje dla letników. Działały też dwa hotele i kilkanaście pensjonatów. We wsi był basen, kawiarnie, restauracje, wyciąg narciarski, sklepy.

W XIX wieku Zachełmie odkryli turyści. Powstało wówczas wiele willi i pensjonatów. Niektóre przetrwały do dzisiaj
W XIX wieku Zachełmie odkryli turyści. Powstało wówczas wiele willi i pensjonatów. Niektóre przetrwały do dzisiaj Alina Gierak/PolskaPress

Dziś także nie brakuje miejsc do nocowania, ale na większe zakupy, do kawiarni czy restauracji jechać trzeba do Jeleniej Góry. Chętnie sprowadzają się tutaj mieszkańcy dużych miast. Wille wyrastają jak grzyby po deszczu.

Ludomir Różycki, znany kompozytor zamieszkał w Zachełmiu

Najsłynniejszym mieszkańcem Zachełmia był Ludomir Różycki, kompozytor, autor wielu oper. Największą popularność przyniósł mu jednak balet "Pan Twardowski". Balet był wielokrotnie wystawiany na niemal na wszystkich polskich scenach, a także na arenie międzynarodowej.

Po II wojnie światowej budynek został przekazany wybitnemu polskiemu kompozytorowi Ludomirowi Różyckiemu. Artysta mieszkał w nim wraz ze swoją żoną do
Po II wojnie światowej budynek został przekazany wybitnemu polskiemu kompozytorowi Ludomirowi Różyckiemu. Artysta mieszkał w nim wraz ze swoją żoną do 1953 roku. Kompozytor nadał mu nazwę „Pan Twardowski” na cześć swojego baletu. Fotopolska.eu

W 1948 roku kompozytor, za zasługi dla kultury, otrzymał w Zachełmiu od państwa dużą willę. Nazwał ją Pan Twardowski i pod tą nazwą znana jest do dzisiaj. W 1952 roku minister kultury Włodzimierz Sokorski przekazał artyście fortepian firmy Blüthner. Kompozytor często grał na nim wieczorami, gdy wraz z żoną w willi podejmował gości. Dźwięki niosły się okolicy i przełęczy, którą potem nazwano "Przełęczą Różyckiego".

Kompozytor mieszkał w Zachełmiu do śmierci w roku 1953. Willa Pan Twardowski jest obecnie w prywatnych rękach i jest remontowana.

Mieszkańcy Zachełmia ufundowali tablicę poświęconą najsłynniejszemu mieszkańcowi wsi
Mieszkańcy Zachełmia ufundowali tablicę poświęconą najsłynniejszemu mieszkańcowi wsi Alina Gierak/PolskaPress

t

Niedawno w Starej Remizie, Centrum Dziedzictwa i Aktywności Twórczej w Zachełmiu odsłonięto tablicę upamiętniającą pobyt Ludomira Różyckiego w tej wsi.

Inni znani mieszkańcy Zachełmia

Jednym ze znakomitych przedwojennych mieszkańców wsi był inżynier Alfred Wilm, z wykształcenia chemik i metalurg. Wynalazł on stop aluminium. Kiedy zakończył swoją pracę naukową przeniósł się do Zachełmia.

W Zachełmiu osiadł również brat Alfreda Wilma, Bernard Wilm – filozof, pisarz i pszczelarz z zamiłowania. Bernard interesował się również sztuką ludową i śląską kulturą. Żyjąc w Zachełmiu, z żalem stwierdził, że zanika karkonoska, góralska tradycja. Bernard rozpoczął prace nad strojem zachełmiańskim. Tworzył projekty wzorów strojów ludowych. Dzięki niemu przetrwał haft zachełmiański.

Haft zachełmiański

Bernard Wilm sprawił, że lniane koszule z haftem zachełmiańskim stały się słynne na cały Śląsk. Haftowane koszule stanowiły część ubioru przedwojennego Zachełmia. Koszule, nazywane "saalberger Hemden", były wówczas niezwykle popularne w całym regionie. Stanowiły one również o odrębności mieszkańców.

Po latach zapomnienia haft zachełmiański jest ponownie powodem do dumy mieszkańców wsi. Haft łączy elementy wspólne dla wielu kultur, roślinne, celtyckie, kresowe.

Czarny haft krzyżykowy, który często stanowił ozdobę odświętnych lnianych koszul i bluzek, wykorzystywał motywy roślinne i zwierzęce zaczerpnięte ze
Czarny haft krzyżykowy, który często stanowił ozdobę odświętnych lnianych koszul i bluzek, wykorzystywał motywy roślinne i zwierzęce zaczerpnięte ze świata przyrody Karkonoszy. Popularność haftu z Zachełmia wykroczyła poza tę małą miejscowość, koszule były znane i chętnie noszone w całym regionie.


FB Stara Remiza Zachełmie

W 2008 roku haft odtworzono na podstawie dawnych wzorów odnalezionych na strychu jednego z domów. Mieszkanki Zachełmia
Jolanta Sidor i Jolanta Piątkowska stały się specjalistkami od haftu i wciągnęły w prace inne panie. Prowadzone są warsztaty haftowania, a w Starej Remizie można kupić pamiątki ozdobione haftem. Stanowią one wyjątkową pamiątkę z pobytu w Karkonoszach.

​Gdzie wędrować z Zachełmia?

​Z Zachełmia wiedzie kilka szlaków turystycznych do atrakcyjnych miejsc w okolicy:

  • na zamek Chojnik - szlak zielony i czarny,
  • do Czarnej Przełęczy w Karkonoszach - szlak czarny,
  • do wodospadu Podgórnej w Przesiece - szlak zielony,
  • do Jagniątkowa - szlak niebieski,
  • do Karpacza - szlak zielony przez Borowice.

Zobacz jak dojechać do Zachełmia

Czytaj o innych ciekawych miejscach na Dolnym Śląsku:

Oglądaj także:

od 16 lat

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wideo
Wróć na goerlitz.naszemiasto.pl Nasze Miasto